Böbrek Üstü Bezi Hastalıkları ve Endokrin Nedenlere Bağlı Hipertansiyon

Böbrek üstü bezleri (adrenal) her iki böbrek üzerine yerleşmiş üçgen şeklinde yapılardır. Her iki bez korteks ve medulla olmak üzere iki katmandan oluşur. Korteks; zona glomerulosa (aldosteron hormonu üretir), zona fasikülata (kortizol hormonu üretir), zona retikülaris (dehidroepiandrostenedione sülfat –DHEAS üretir) olmak üzere üç bölümden oluşur. Adrenal medulladan ise stres hormonları olarak adlandırılan katekolaminler (epinefrin, norepinefrin) salgılanır. Böbrek üstü bezi hastalıkları aynı zamanda endokrin nedenlere bağlı hipertansiyonun (yüksek kan basıncı) en sık nedenlerindendir. Bu hastalıklarda, (şart olmamakla birlikte), toplumda yaygın görülen ve esansiyel hipertansiyon adı verilen yüksek kan basıncı hastalığı ile kıyaslandığında daha şiddetli ve dirençli, kimi zaman ataklarla giden tarzda yüksek kan basıncı görülür. Yukarda bahsi geçen katmanlarda gelişen, iyi daha nadiren de kötü huylu tümörler sonucunda primer aldosteronizm, Cushing sendromu, feokromasitoma gibi hastalıklar ortaya çıkar. Primer aldosteronizm ve feokromasitomada temel bulgu yüksek kan basıncı iken, Cushing sendromunda beraberinde kilo almaya yatkınlık, karın bölgesinde yağ toplanması, özellikle karın cildinde eflâtun çatlaklar, tüylenme artışı, şeker hastalığına yatkınlık gibi başka bulgular çıkabilir. Böbrek üstü bezinin çeşitli nedenlerle harabiyeti durumunda adrenal yetmezlik (Addison hastalığı) dediğimiz durum yaşanır. Bu durumda da kan basıncı düşmesi (hipotansiyon), kanda şeker ve sodyum seviyesinin düşmesi, bulantı, kusma gibi bulgular görülür.